• Historia
More
    Strona główna Historia 29 listopada 1830 roku wybuchło Powstanie Listopadowe

    29 listopada 1830 roku wybuchło Powstanie Listopadowe

    Powstanie listopadowe było swoistym buntem przeciwko Imperium Rosyjskiemu. Polacy swoje walki zaczęli w nocy z 29 na 30 listopada – stąd też nazwa Powstanie Listopadowe. Walki zakończyły się dokładnie 21 października 1831 roku kiedy upadła ostatnia twierdza – Zamość. Walki trwały przez prawie rok i zginęły w nich dziesiątki tysięcy ludzi. 

    Jakie były przyczyny wybuchu powstania listopadowego?

    Najważniejszą i główną przyczyną wybuchu Powstania Listopadowego było łamanie przez Imperium Rosyjskie konstytucji z 1815 roku. W 1819 roku car Aleksander Pierwszy wprowadził cenzurę prewencyjną, która polegała na kontrolowaniu i sprawdzaniu prasy oraz artykułów przed ich opublikowaniem. Dwa lata później pojawiły się kolejne obostrzenia w postaci zakazu organizowania wolnych zgromadzeń.

    W 1824 roku Rosjanie skazali Waleriana Łukasińskiego początkowo na karę śmierci. W kolejnych latach został on ułaskawiony, a wyrok został zmieniony na 14 lat więzienia. Wraz z wycofującymi się wojskami Imperium Rosyjskiego został wywieziony do więzienia w twierdzy Szlisselburskiej. Mimo upływu kary nadal był więziony w straszliwych warunkach, gdzie ostatecznie zmarł.

    1823 rok to wzmożone działania antypolskie skierowane w obywateli przez Sowietów. Rozbili sieć tajnych stowarzyszeń oraz zaczęły się prześladowania członków towarzystw filomatów oraz filaretów. W 1827 roku zaczęły się masowe aresztowania członków Towarzystwa Patriotycznego, jednak sąd sejmowy wydał na nich łagodne wyroki i oczyścił ich z zarzutów uzasadniając, że działali oni w dobrej wierze przestrzegania konstytucji z 1815 roku.

    Rok 1830 okazał się być przełomowy. Wybuchły powstania we Francji i Belgii, które ostatecznie okazały się zwycięskie i pozwoliły podważyć sojusz zawarty 26 września 1815 roku w Paryżu zwanym Świętym Przymierzem. Od 17 października 1830 roku rozpoczęły się także działania mające zabezpieczyć siły na wypadek wybuchu wojny. Wtedy też car rozkazał postawić w stan gotowości wojska polskie i rosyjskie, a 21 października ks. Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki miał przygotować również finanse. 23 listopada członkowie sprzysiężenia Podchorążych otrzymali informację o ich dekonspiracji i zaplanowanych aresztowaniach.

    Jak wyglądał przebieg powstania?

    Sygnałem do wybuchu Powstania Listopadowego był pożar browaru na Solcu i kamienicy przy ulicy Dzikiej. Za datę wybuchu powstania przyjmuje się godzinę 18:00 29 listopada 1830 roku. Zainicjował je podporucznik Piotr Wysocki wygłaszając płomienną mowę w Szkole Podchorążych Piechoty w Łazienkach. Grupa liczące 18 spiskowców zdecydowała się zaatakować belweder i raz z pomocą społeczeństwa udał im się przejąć Arsenał – książę Konstanty zdołał uciec przed powstańcami.

    Wojciech Kossak, Starcie belwederczyków z kirasjerami rosyjskimi na moście w Łazienkach

    Następnego dnia wraz z pospólstwem i plebsami udało się im przejąć stolicę i od tego czasu można było mówić, że spisek przyjął charakter powstania. Po nieudanych próbach stłamszenia powstania przed Radę Administracyjną przebieg wydarzeń nabrał tempa. 1 grudnia 1830 roku powstało Towarzystwo Patriotyczne. 13 grudnia cesarz wydał kolejny rozkaz stłumienia powstania, a cztery dni później wydał oświadczenie do Polaków, aby Ci przywrócili Radę Administracyjną w jej pierwotnym składzie. 20 grudnia sejm wydał oświadczenie mówiące o ogłoszeniu powstania przeciw Rosji. 

    Pierwsze walki zaczęły się 7 lutego kiedy to ułani rozpędzili w Siedlcach straż przednią oraz wyparli z Węgrowa dwa pułki rosyjskie. Do 6 wrześnie Polacy toczyli zacięte walki między innymi pod Stoczkiem, Wawrem i Dębem Wielkim. Toczyły się również bitwy o Olszynkę oraz pod Ostrołęką. Ostatecznie wojska polskie 6 września oddały stolice po utracie Woli.

    Jakie były przyczyny upadku?

    Do przegrania walk powstańczych przyczynili się w dużej mierze nie wierzący w możliwości zwycięstwa arystokratyczni przywódcy, którzy byli także lojalistycznie nastawieni do cesarza. Ważnym czynnikiem była też przewaga liczebna wojsk rosyjskich oraz brak wsparcia ze strony ludności chłopskiej.

    Powstańcy liczący na wsparcie z zagranicy niestety jej się nie doczekali, gdyż władze innych krajów określały ich jako zdrajców i nie wierzyli w przekonania o łamaniu konstytucji przez Rosjan.

    Jakie były skutki upadku powstania listopadowego?

    Generałowie Chłopicki i Skrzynecki na czele wojsk polskich, obraz Januarego Suchodolskiego.

    Wymienić można skutki polityczne, prawne, kulturalne, gospodarcze i demograficzne. Pierwszymi z nich było między innymi zmiana konstytucji na Statu Organiczny oraz wcielenie armii polskie w szeregi rosyjskiej. Zaczęła także postępować rusyfikacja administracji, a cesarz Mikołaj I wydał rozkaz unieważnienia wszystkich postanowień Rządu Rewolucyjnego. Z punktu prawnego skutkiem powstania był brak respektowania traktatu wiedeńskiego.

    Skutkami kulturalnymi było zlikwidowanie szkolnictwa wyższego oraz wprowadzenie języka rosyjskiego jako dodatkowego w szkołach średnich. Na Polskę nałożono kontrybucję oraz zbudowano na jej koszt Cytadelę w Poznaniu z silnym garnizonem rosyjskim. Armia rosyjska atakując powstańców przyniosła ze sobą również liczne epidemie cholery, które dziesiątkowały ludność. 

    Powrót wojsk polskich z Wierzbna 3 grudnia 1830, obraz Marcina Zaleskiego.

    Powstanie listopadowe, a konsekwencje dla Polaków na ziemiach pod zaborami
     Imperium Rosyjskie wprowadziło stany wojenne na ziemiach guberni wileńskiej, mińskiej, grodzieńskiej oraz obwodzie białostockim. W konsekwencji rozpoczęły się masowe aresztowania potencjalnych przywódców powstańczych oraz wysłano na Syberię wszystkich podejrzany o przygotowywanie wystąpień zbrojnych.

    Podjęto również działania mające na celu odebranie broni pozostającej w rękach prywatnych. Istotną rolę odegrały również państwa Prus i Austrii, które negowały powstanie listopadowe i aktywnie wspierały Imperium Rosyjskie w masowych aresztowaniach.

    Zobacz także

    Edward Mosberg w odpowiedzi na przekłamania Netflixa: wszystkie obozy na terenie polskim były niemieckie [WIDEO]

    Mosberg był więźniem niemieckich obozów w Płaszowie i Mauthausen. W momencie wybuchu II wojny światowej miał 13 lat.

    „My Pierwsza Brygada” odśpiewana przez kombatantów i mundurowych. Duma! [WIDEO]

    https://twitter.com/D_Tarczynski/status/1193866404719710208

    Piosenka, która powstała w hołdzie żołnierzom poległym w Afganistanie i Iraku[WIDEO]

    Znakomity montaż i wzruszająca piosenka. https://www.facebook.com/TobieOjczyzno2305/videos/503580093706865/

    Radni PO przegłosowali uchwałę.Ulica Jedności Robotniczej zamiast gen. Fieldorfa „Nila”.

    Rada miasta Żyrardów głosami Platformy Obywatelskiej przyjęła uchwałę zmieniającą ulicę gen. Fieldorfa-„Nila” na ulicę Jedności Robotniczej. Decyzja wywołała burzę...

    “Dziękujemy Wam Polacy za uwolnienie miasta Breda”. Holendrzy wciągają sektorówkę z podziękowaniem[WIDEO]

    Podczas meczu drużyna NAC BREDA rozciągnęła ogromną sektorówkę. Chciała w ten sposób podziękować polskim żołnierzom i generałowi Stanisławowi Maczkowi za wyzwolenie miasta...